Yig'ish bo'yicha qo'llanma

Bir dam olish kunida yig'sa bo'ladigan CubeSat bort kompyuteri.

Bu 80 × 80 mm o'lchamli Arduino Nano uchun asos plata. U bir nechta alohida sensor modulini bitta tartibli asbobga aylantiradi: atrofdagi haroratni, namlikni va uglerod oksidi (CO) miqdorini o'lchaydi, natijani kichik ekranda ko'rsatadi va USB orqali kompyuterga uzatadi — xuddi haqiqiy CubeSat'ning bort kompyuteri qiladigan ish.

Barcha detallar teshikli (through-hole) turdagi, shuning uchun uni oddiy kavsharlash asbobi bilan, lupa ishlatmasdan yig'ish mumkin. Platada o'zining mikrosxemasi yo'q — barcha hisob-kitobni Arduino Nano bajaradi. Plata beradigan narsa: toza o'tkazgichlar, kerakli joyda kerakli rezistorlar va faqat bir tomonga kiradigan ulagichlar.

🇬🇧 English version of this document: README.md 🔧 Muhandislar uchun: sxema tugunlari va ishlab chiqarish ma'lumotlari → docs/hardware-reference.md (inglizcha)

Mundarija

• Nima kerak bo'ladi
• Plata qanday ishlaydi
• Prinsipial sxema
• Yig'ish
• Dasturni yuklash
• Ishlatish
• Sinab ko'radigan ishlar
• Ishlamasa nima qilish kerak
• Loyihaning tuzilishi
• KiCad'da ochish
• Platani ishlab chiqarishga berish
• Mualliflar

Nima kerak bo'ladi

Plataga kavsharlanadigan detallar

To'liq ro'yxat, LCSC buyurtma kodlari bilan: campv2/production/bom.csv.

Plataga ulanadigan modullar

• DHT11 harorat va namlik moduli (3 oyoqli variant)
• MQ-7 uglerod oksidi moduli (4 oyoqli, analog va raqamli chiqishi bor variant)
• I²C adapterli 16 × 2 LCD ekran (ekran orqasiga kavsharlangan, atigi 4 oyoqli kichik plata: GND, VCC, SDA, SCL)
• 2 ta umumiy katodli RGB svetodiod, har biri 4 oyoqli

Asboblar

Kavsharlagich, qalay, qisqich, klemma uchun kichik otvertka va Arduino IDE o'rnatilgan kompyuter.

Plata qanday ishlaydi

Chapdan o'ngga qarab o'qing. Chapdagi uchta narsa Arduino'ga biror ma'lumot aytadi. O'ngdagi ikkita narsa esa Arduino sizga javob qaytaradigan yo'l. Bu platada hech narsa bir-biri bilan to'g'ridan-to'g'ri gaplashmaydi — har bir signal Nano orqali o'tadi.

Oyoqlar jadvali

Bu — loyihadagi eng muhim jadval. Aslida plata shundan iborat.

Svetodiodlarga ketgan oltita oyoqning hammasi PWM'ni qo'llaydi. Shuning uchun svetodiodlar shunchaki yonib-o'chmasdan, ranglar orasida silliq o'tishi mumkin.

Tushunib olishga arziydigan uchta narsa

Tugmalarda rezistor yo'q. Har bir tugma o'z Arduino oyog'ini GND'ga ulaydi, xolos. Oyoqni yuqori (HIGH) holatda ushlab turadigan tortuvchi rezistor ATmega328P'ning ichida joylashgan va u dasturda pinMode(pin, INPUT_PULLUP) bilan yoqiladi. Ya'ni tugma bosilmaganda oyoq HIGH, bosilganda LOW bo'ladi — kutilganiga teskari, va ko'pchilik shu yerda adashadi.

J5 svetodiodlarning ulanish turini tanlaydi. 4 oyoqli RGB svetodiodda uchta alohida rang oyog'i va bitta umumiy oyoq bo'ladi. Umumiy katodli svetodiodda bu umumiy oyoq GND'ga, umumiy anodlisida esa +5 V ga ulanishi kerak. Plata bittasini tanlab sizni cheklab qo'ymaydi: umumiy oyoq J5'ning o'rta shtiriga chiqarilgan. Trafaretda u SEL deb belgilangan, bir tomonida − (GND), ikkinchi tomonida + (5 V). Jumper'ni svetodiodingizga mos tomonga qo'ying va dasturdagi COMMON_ANODE qiymatini shunga moslang.

Har bir rangga alohida 220 Ω rezistor. Svetodiod o'zini kuydiradigan darajada tok tortishi mumkin, qolaversa RGB korpusidagi uch rangning to'g'ri kuchlanishi har xil — bitta umumiy rezistor qo'yilsa ranglar notekis chiqadi. Shuning uchun oltita rezistor, har bir rang kanaliga bittadan: LED1 uchun R4/R5/R6, LED2 uchun R7/R8/R9.

Prinsipial sxema

Yuqori sifatli vektor varianti: docs/images/schematic.svg. KiCad manbasi: campv2/campv2.kicad_sch.

Chizma ataylab nomlangan bloklarga bo'lingan — Buttons (tugmalar), Temp & Humid (harorat va namlik), Gas (gaz), Screen (ekran), Mounting holes (mahkamlash teshiklari) va ikkita svetodiod bloki — shunda bir vaqtning o'zida bitta g'oyani o'qish mumkin. Nano'dan har bir blokka uzun sim tortish o'rniga sxemada tugun nomlari (net labels) ishlatilgan: bir xil nom bilan belgilangan ikkita sim uchi, masalan A4, qog'ozda ulanmagan bo'lsa ham, elektr jihatdan bitta nuqta hisoblanadi. Haqiqiy sxemalar shu usul bilan o'qishga qulay bo'lib qoladi.

Yig'ish

Rasmlar bilan to'liq bosqichma-bosqich yo'riqnoma: docs/assembly.md (inglizcha). Qisqacha tartibi:

Eng past detaldan eng balandiga qarab kavsharlang. Shunda platani har safar ag'darganingizda, avval o'rnatilgan detallar o'z og'irligi bilan plataga taqalib turadi.

1. R4 – R9 — oltita 220 Ω rezistor. Yotiq holda o'rnatiladi. Yo'nalishi muhim emas.
2. SW1, SW2, SW3 — taktil tugmalar. Faqat bir tomonga tushadi.
3. J5 — 3 oyoqli SEL shtiri.
4. DHT11 / MQ-7 / LCD shtirlari (3, 4 va 4 oyoqli).
5. LED1, LED2 panellari — 1×4 "ona" panel, svetodiodning o'zi emas.
6. ARDUINO1 — ikkita 1×15 "ona" panel. Kavsharlashdan oldin Nano'ni panellarga kiritib qo'ying, shunda ular parallel turadi. Keyin har bir chetidan bittadan oyoqni kavsharlang, tekisligini tekshiring va qolganini tugating.
7. U1 — vintli klemma. Plataning orqa tomoniga, sim kiradigan teshiklari tashqariga qaragan holda.

Keyin modullarni ulang, J5'ga jumper qo'ying va Nano'ni paneliga o'rnating — USB ulagichi plata chetiga qaragan bo'lsin (trafaretda ko'rsatilgan).

⚠️ Platani yo USB'dan, yo vintli klemmadan quvvatlang — ikkalasidan bir vaqtda emas. Vintli klemma Nano'ning VIN oyog'iga ulangan. USB ulangan holda VINga 5 V berish Nano'ning stabilizatori bilan USB portini bir-biriga qarshi qo'yadi va bundan ikkalasi ham yutqazadi.

Dasturni yuklash

Dastur fayli: campv2/firmware/CubeSat/CubeSat.ino.

1. Arduino IDE'ni o'rnating.
2. Tools → Manage Libraries… orqali uchta kutubxonani o'rnating: - LiquidCrystal I2C — muallif Frank de Brabander - DHT sensor library — muallif Adafruit - Adafruit Unified Sensor — muallif Adafruit (Sinfxonada internet yo'qmi? Ishlashi tekshirilgan nusxalari Arduino/libraries/ papkasida turibdi — o'sha yerdagi README'ni o'qing.)
3. Tools → Board → Arduino Nano, Tools → Processor → ATmega328P. Agar yuklashda avrdude: stk500_recv() xatosi chiqsa, protsessorni ATmega328P (Old Bootloader) ga o'zgartiring. Arzon Nano nusxalarining ko'pi shuni talab qiladi.
4. CubeSat.ino faylini oching, STUDENT_NAME ga o'z ismingizni yozing va Upload tugmasini bosing.

O'zgartirish uchun mo'ljallangan sozlamalar

Ularning hammasi dastur boshidagi PART 1 — SETTINGS YOU ARE MEANT TO CHANGE blokida:

Bu blokdan pastdagi hamma narsa — plataning o'tkazgichlari. Uni o'zgartirsangiz, dastur platadagi mis yo'llarga to'g'ri kelmay qoladi.

Ishlatish

LCD bir vaqtda bitta ekranni ko'rsatadi. SW1 oldinga, SW2 orqaga o'tkazadi va ular aylanma tartibda ishlaydi:

   ISM  →  HARORAT  →  NAMLIK  →  UGLEROD OKSIDI
     ↑                                    │
     └────────────────────────────────────┘

SW3 haroratni °C va °F o'rtasida almashtiradi.

Ikkita RGB svetodiod — holat ko'rsatkichlari, xuddi haqiqiy sun'iy yo'ldoshdagidek:

Serial Monitor'ni 9600 baud tezlikda oching — plata har soniyada barcha o'lchovlarni uzatib turadi. Bu sizning "yer stansiyangiz".

MQ-7 ni kalibrovka qilish

MQ-7 CO ni to'g'ridan-to'g'ri o'lchamaydi — u o'z qarshiligini o'lchaydi, qarshilik esa sensorga CO tekkanda o'zgaradi. Buni ppm dagi songa aylantirish uchun dasturga R0 kerak: bu sensorning toza havodagi qarshiligi, va u har bir sensorda har xil.

1. CALIBRATE_MODE = true qilib, dasturni yuklang.
2. Platani toza havoda, quvvat ulangan holda bir necha daqiqa qoldiring.
3. Serial Monitor'da chiqqan sonni MQ7_R0 ga ko'chiring.
4. CALIBRATE_MODE = false qilib, qaytadan yuklang.

Buni qilmaguningizcha ppm qiymatini "aniq" emas, "taxminan" deb qabul qiling. Yana bir narsa: quvvat berilgandan keyin sensorga 20 soniyacha vaqt bering — ichidagi qizdirgich kerakli haroratga chiqishi kerak. Shu davrda ekranda warming up yozuvi turadi.

Sinab ko'radigan ishlar

Bu plata ustida tajriba qilish uchun mo'ljallangan. Oson tomondan qiyiniga qarab:

1. Harorat chegaralarini shunday o'zgartiringki, sensorga puflaganingizda svetodiod qizarsin.
2. Plata necha vaqtdan beri ishlab turganini ko'rsatadigan beshinchi ekran qo'shing.
3. CO ogohlantirish darajasida bo'lganda LED2 bir tekis yonib turmasdan, sekin pulsatsiya qilsin.
4. Serial chiqishini faylga yozib, bir kunlik harorat grafigini chizing.
5. MQ-7 ning raqamli signalizatsiya oyog'idan (D12) foydalanib, ikkala svetodiodni birdan chaqnatib qo'ying.
6. DHT11 o'rniga DHT22 ni ulang — oyoqlari bir xil, aniqligi yaxshiroq. Dasturda nima o'zgaradi?
7. rev C ni chizib ko'ring: yana ikkita bo'sh oyoq bo'lsa, nima qo'shgan bo'lardingiz?

Ishlamasa nima qilish kerak

To'liq ro'yxat: docs/troubleshooting.md (inglizcha). Deyarli hammani tutadigan to'rttasi:

Loyihaning tuzilishi

camp/
├── README.md                    ← inglizcha
├── README.uz.md                 ← siz shu yerdasiz (o'zbekcha)
├── CHANGELOG.md                 ← versiyalar o'rtasidagi farqlar
│
├── campv2/                      ← PLATA va unga tegishli hamma narsa
│   ├── campv2.kicad_pro         ·  KiCad'da shu faylni oching
│   ├── campv2.kicad_sch         ·  prinsipial sxema
│   ├── campv2.kicad_pcb         ·  topologiya
│   ├── fp-lib-table             ·  ../lib ga ishora qiladi (loyihaga nisbatan)
│   ├── sym-lib-table
│   │
│   ├── firmware/
│   │   └── CubeSat/CubeSat.ino  ← DASTUR. Arduino IDE'da shuni oching
│   │
│   └── production/              ← ZAVODGA BERILADIGAN FAYLLAR. Qo'lda tahrirlamang
│       ├── …PCB_B.zip           ·  JLCPCB / PCBWay ga o'zgartirmasdan yuklang
│       ├── bom.csv              ·  LCSC kodlari bilan detallar ro'yxati
│       ├── positions.csv        ·  detallarning koordinatalari
│       ├── designators.csv
│       └── netlist.ipc          ·  zavodning elektr sinovi uchun
│
├── lib/                         ← umumiy KiCad kutubxonalari
│   ├── lcsc/                    ·  LCSC'dan olingan belgilar va posadka joylari
│   └── 3d/                      ·  3D ko'rish uchun STEP modellar
│
├── production/                  ← logotiplar va tekshiruv chizmalari. Zavod
│   ├── turin_logo2.kicad_mod    ·  fayllari emas — ular campv2/production/ da
│   ├── assotsiatsiya_logo…      ·  orqa tomonga bosilgan ikkita logotip
│   ├── logo*.kicad_mod          ·  ularning oldingi variantlari
│   ├── campv2-*.pdf             ·  mis qatlam va kontur chizmalari
│   └── 3d.step                  ·  yig'ilgan plataning 3D modeli
│
├── Arduino/libraries/           ← uchta Arduino kutubxonasining oflayn nusxasi
│
├── docs/
│   ├── hardware-reference.md    ← muhandislar uchun: tugunlar, qoidalar, o'zgartirish
│   ├── assembly.md              ← talabalar uchun: bosqichma-bosqich yig'ish
│   ├── troubleshooting.md
│   └── images/                  ← hujjatlardagi barcha rasmlar
│
├── lcsc.py, lcsc.txt            ← LCSC kodidan KiCad detalini yuklab oladi
│
└── archive/                     ← ESKI ISHLAR. Joriy platada ishlatilmaydi
    ├── camp/                    ·  rev A, eskirgan
    ├── camp_demo/               ·  bitta svetodiodli kichik o'quv platasi
    └── camp_t9/                 ·  bo'sh loyiha qoldig'i

Qoida: joriy plataga kerak bo'lgan hamma narsa campv2/ ichida — sxema, topologiya, dastur va zavod fayllari, bitta papkada. lib/ — KiCad orqa fonda yuklaydigan narsa. docs/ — siz uchun. archive/ hech kimga kerak emas.

⚠️ production nomli ikkita papka bor va ular bir xil emas. campv2/production/ — zavodga yuboriladigan fayllar: gerberlar, BOM va detallar koordinatalari. Yuqoridagi production/ esa logotiplar va tekshiruv chizmalarini saqlaydi. "Zavod fayllarini yubor" deganda campv2/production/ ichidagi zip fayli nazarda tutiladi.

KiCad'da ochish

KiCad 10.0 yoki undan yangirog'i kerak — fayllar 2026 formatida, eski KiCad ularni ocholmaydi.

git clone https://github.com/notazizelse/camp.git
cd camp

Keyin campv2/campv2.kicad_pro faylini oching. Boshqa hech narsa qilish shart emas: yo'llarni sozlash, muhit o'zgaruvchilarini kiritish yoki kutubxona o'rnatish kerak emas.

• Belgi va posadka kutubxonalari KiCad'ning o'z ${KIPRJMOD} ("loyiha qayerda bo'lsa, o'sha yer") o'zgaruvchisi orqali topiladi, shuning uchun ular istalgan kompyuterda ishlaydi.
• 3D modellar ham xuddi shunday topiladi.
• Plata ishlatadigan hamma narsa shu loyihaning ichida.

Agar KiCad baribir kutubxona topolmadi desa — bu loyihadagi xato. Uni o'zingizda tuzatib qo'ymasdan, iltimos, issue oching: shunda keyingi odam bu muammoga duch kelmaydi.

Platani ishlab chiqarishga berish

campv2/production/TechnoCamp_Circuitry_Class_PCB_B.zip faylini ochmasdan, o'zgartirmasdan istalgan plata zavodiga yuklang va standart sozlamalarni qoldiring:

Loyihalash qoidalari ataylab keng olingan — bu platada hech narsa zavodning eng kichik imkoniyatlariga yaqinlashmaydi. Aynan shu narsa uni sinf uchun arzon va ishonchli qiladi.

Platada old tomonda +5 V, orqa tomonda GND mis maydoni quyilgan. Shu sababli har bir detal ikkala shinaga ham qisqa yo'l bilan ulanadi va bitta ham quvvat yo'li tortishga hojat qolmaydi — plataning orqa tomoni deyarli bo'sh ko'rinishining sababi ham shu.

Plataning orqa tomonida, mahkamlash teshiklaridan yuqorida PER ASPERA AD ASTRA yozuvi bor — qiyinchiliklar orqali yulduzlarga.

Mualliflar

Azizbek N tomonidan TechnoCamp 2026 uchun ishlab chiqilgan. Tadbir Toshkentdagi Turin Politexnika Universiteti huzuridagi Robototexnika va Muhandislik Assotsiatsiyasi tomonidan o'tkazilgan. Ikkala logotip ham plataning orqa tomoniga bosilgan.

Sxemaga qo'yilgan Arduino Nano oyoqlari chizmasi Last Minute Engineers saytidan olingan va faqat ma'lumot uchun ishlatilgan.

Litsenziya: hali tanlanmagan. Tanlanmaguncha, foydalanishdan oldin so'rab oling. Bunday o'quv platalari uchun odatdagi tanlov — apparat qismi uchun CERN-OHL-P v2, dastur uchun MIT.